تاریخ جهان

مقالاتی در باره تاریخ!

تاريخ جهان History of World أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الأرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْهُمْ وَأَشَدَّ قُوَّةً وَآثَارًا فِي الأرْضِ فَمَا أَغْنَى عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ قرآن كريم؛ سوره 40.غافر؛آيه 82 تاريخ معلّم انسان‌ها است. امام خميني رحمة‌اللّه عليه
مختار ین ابو عبید ثقفی
ساعت ٦:۱٥ ‎ب.ظ روز شنبه ۸ امرداد ۱۳٩٠  کلمات کليدي: اشخاص ، تاریخ اسلام و ایران پس از اسلام

منبع: مختارنامه


تولد در طائف
مختار در همان سال متولد شد که رسول الله (ص) از مکه به مدینه هجرت کرد. مختار از قبیله‌ی ثقیف بود. قبیله‌ی ثقیف یکی از دو قبیله‌ی بزرگ ساکن طائف بودند. طائف در جنوب غرب شبه جزیره‌ی عربستان و نزدیکتر به مکه و دورتر از مدینه واقع شده است. مردم طائف و مخصوصا قبیله‌ی ثقیف، حتی تا بعد از فتح مکه و زمان غزوه‌ی حنین نیز اسلام نیاوردند و هم قبیله‌ی خود عروة بن مسعود ثقفی را که رسول الله (ص) برای تبلیغ اسلام به طائف فرستاده بود، تیرباران کردند و به شهادت رساندند. اهل طائف و قبیله‌ی ثقیف حافظان بتخانه‌ی لات بودند و در سال نهم هجری هیئتی دوازده نفره را به دیدار رسول الله (ص) فرستادند تا با ایشان مذاکره کنند، و به دو شرط مسلمان شوند، اول این که بتخانه‌ی لات تا سه سال دیگر نیز برجا بماند و دیگر این که مردم طائف از نماز معاف باشند. پیامبر اسلام (ص) این شرایط را نپذیرفت و چندی بعد طائف بی قید و شرط تسلیم شد و اسلام آورد. ورود اسلام به طائف و ویرانی بتخانه‌ی لات در حدود ده سالگی مختار بوده است.

نقش نظامی ثقیف
پس از رحلت پیامبر (ص)، دوران پرتنشی آغاز شد، هم ارتداد گروهی از مسلمانان و هم گسترش اسلام در شکل جهادی و تحت عنوان فتوحات، هر دو باعث شدند فضای عالم اسلام به سرعت به سمت فضای نظامی تغییر شکل پیدا کند. مردم طائف و قبیله‌ی ثقیف نیز مانند دیگر مسلمانان در این دوره شرکت در جهاد و نیز تلاش برای آموزش بیشتر و بهتر فنون نظامی را  سرلوحه‌ی کارهای خود قرار دادند.

آغاز فتوحات
خلیفه‌ی دوم در سال 13 هجری قمری به حکومت رسید، و در همان ابتدا به او گزارش دادند که ساسانیان پا به سرزمین‌های اسلامی گذشته‌اند. به نظر می‌رسد هدف ساسانیان از ایجاد درگیری با حکومت نوپای اسلامی هم نشان دادن ضرب شست به این حکومت و هم بستن فضای داخلی ایران به بهانه‌ی درگیر بودن در جنگ با مسلمانان بوده است. عاملی که خطر این بازی ظاهرا بی‌خطر ساسانیان را بالا برد و در نهایت به شکست و نابودی امپراتوری ساسانی انجامید و خود ساسانیان از آن غافل بودند، همدلی مردم زجرکشیده‌ی ایران با دینی بود که به آنان نوید حکومتی ساده و بی‌پیرایه بر پایه‌ی آزادی و عدالت را می‌داد. در این زمان عمر صلای جهاد درداد و خواست لشکری برای مقابله با ساسانیان بفرستد، اما تک‌تک مسلمانان چون از عظمت و شکوه و توان نظامی بالای لشکر ساسانی شنیده بودند، اکراه داشتند که این لشکر را سرپرستی کنند. نهایتا ابوعبید ثقفی، پدر مختار، که مردی جنگجو بود در مجلس عمر برخاست و فرماندهی این لشکر را به عهده گرفت.

شهادت پدر
یکی از عوامل وحشت‌انگیز در میان مسلمانان، حضور فیل در سپاه ساسانی بود. در روز نبرد، که بعدها نام‌های گوناگونی مانند یوم الفیل (روز فیل) و یوم الجسر (روز پل) یافت، ابوعبید از پلی که میان دو سپاه بود گذشت و به فیلی سپید که از همه‌ی فیل‌ها وحشت‌انگیزتر بود حمله کرد و توانست با شمشیر خرطوم فیل را ببرد و در واقع باعث مرگ فیل شود، اما فیل، پیش از مرگش ابوعبید را لگدکوب کرد و ابوعبید سردار شهید فتوحات لقب گرفت.

نزدیکی به خاندان وحی
واقعه‌ی یوم‌الجسر نهایتا به پیروزی مسلمانان انجامید و عده‌ای از مسلمانان در آبادی‌های گاه تازه تاسیس نظامی نزدیک به ایران ماندگار شدند، قبیله‌ی ثقیف نیز در کوفه ماندگار شدند و مختار نیز در کنار مادرش و عمویش که قیمومت او را به عهده گرفته بود مقیم کوفه و عراق شدند. در این دوران، مغیرة بن شعبه، یکی از افراد قبیله‌ی ثقیف حاکم کوفه بود و اغلب افراد قبیله او را محور و مقتدای قبیله می دانستند، همین مغیره بعدها از امیرالمومنین علی (ع) برید و به معاویه پیوست و معاویه او را پس از شهادت امیرالمومنین به مقام فرماندار کوفه منصوب کرد. اما مختار از طریق ام‌کلثوم دختر گرامی امیرالمومنین (ع) و همسر خلیفه‌ی ثانی، با خاندان وحی آشنا شد و با آنان رفت و آمد داشت و این در تکوین شخصیت او اثر قابل توجهی داشت.
مختار در چنین شرایطی رشد کرد و بالید. از یک سو در محیطی نظامی و در میان جنگاوران بزرگ شد و تحت تربیت و توجه عمویش، جنگجویی شد زیرک و قوی و از سویی دیگر با آمد و شد با خاندان وحی، توانست دین را از حافظان و وارثان اصیلش بیاموزد.

امامت امیرالمومنین علی (ع)
در هنگام آغاز حکومت امام علی (ع)، مختار 35 ساله بود. ارتباط میان او و قبیله ی مذحج و مالک اشتر و فرزندش ابراهیم و نیز ایرانیان نومسلمان در همین دوره شکل نهایی خود را یافت. قبیله‌ی مذحج یا نخع، قبیله‌ای از مردم یمن بودند که مالک اشتر ازمیان آنان برخاسته و مانند قبیله‌ی ثقیف در فتوحات بخش شرقی عالم اسلام بسیار کوشا بودند. در واقع در دوران پنج‌ساله‌ی حکومت امیرالمومنین علی (ع) مختار در حال یافتن پیوندهای خود در شکل نهایی آن با اطرافیان و افراد مفید و همسو است. چیزی که امروزه از آن تحت عنوان حضور در شبکه‌های اجتماعی و بهسازی آن‌ها نام می‌برند.

باقی ایام

مختار در سنین بین چهل تا شصت‌سالگی، یعنی پس از شهادت امیرالمومنین (ع) تا شهادت امام حسین (ع) در سال 61 هجری، هر قدر که ممکن بود از نظامی‌گری کناره گرفت و به کار در مزرعه پرداخت، به این امید که دوری از نظامی‌گری او را از سیاست و اهلش در امان نگه دارد، اما گاه کار بر وفق مراد ما نیست، ما به سمتی می‌کشیم و تقدیر الهی به سمتی دیگر. چنین بود که مختار به جایی رسید که راهی پیش روی خود نمی‌دید جز قیام به خونخواهی امام حسین (ع).


 
 
 
 

سرور و قالب: پرشین بلاگ
تمامي حقوق اين وبلاگ متعلق به بلاگ تاريخ جهان است.