تاریخ جهان

مقالاتی در باره تاریخ!

تاريخ جهان History of World أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الأرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْهُمْ وَأَشَدَّ قُوَّةً وَآثَارًا فِي الأرْضِ فَمَا أَغْنَى عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ قرآن كريم؛ سوره 40.غافر؛آيه 82 تاريخ معلّم انسان‌ها است. امام خميني رحمة‌اللّه عليه
انقلاب اسلامی درحرم رضوی
ساعت ٩:٠٠ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢٠ بهمن ۱۳٩٠  کلمات کليدي: تاریخ معاصر

منبع: پایگاه اطلاع رسانی آستان قدس رضوی


بازخوانی حملات وحشیانه‌ی رژیم پهلوی به حرم مطهّر امام رضا(ع)

غروب خونین حرم مطهّر امام رضا(ع)

مشهد مقدّس به لحاظ وجود مرقد مطهّر امام رضا(ع) در زمان مبارزه علیه رژیم خودکامه‌‌ی محمدرضا پهلوی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بود تا جایی که حرم مطهّر، کانون عظیم مبارزات انقلابی شد. حوزه‌ی علمیه، دانشگاه و مدارس بر محور این کانون، مبارزات خود را استمرار می‌بخشیدند.
پایان هر راهپیمایی و تظاهرات از هر نقطه‌ی شهر، منتهی به حرم مطهّر می‌گردید، سخنرانان و رهبران انقلاب در مشهد آن‌جا را سنگری برای روشنگری مردم برگزیده بودند و از همین نقطه جوشش و کوشش برمی‌خاست.
ویژگی برجسته‌ی شهر مشهد از دیگر شهرهای بزرگ ایران، وجود پُربرکت حرکت‌ساز و مکتب‌ساز امام علی بن موسی الرضا(ع) بود. بی‌ تردید شهر مشهد با وجود این بارگاه نورانی در شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی تأثیر گسترده‌ای در به ثمر رساندن آن داشته است. رویدادهای مهمی که در دوران مبارزه علیه رژیم پهلوی در این شهر رخ داده، شخصیت‌های بزرگی که پس از پیروزی، سکاندار این کشتی نجات بخش شده‌اند و نیز خیل عظیمی که در پیروزی انقلاب به شهادت رسیده‌اند، همه گویای این ادعا می‌تواند باشد.
حادثه‌ی تلخ 29 آبان 57 در حرم یکی از جنایات ننگین عمّال پهلوی است که با یورش به صحن‌های مطهّر و اقدام به تیراندازی و کشتن و مجروح ساختن مردم انقلابی همراه بود. حوادث این روز را در دو بخش گزارش‌ها و بازتاب‌ها پی می‌گیریم.

گزارش‌ها و اسناد

حادثه‌ی 29 آبان یکی از این پیچ و خم‌های مبارزان است. در این روز اجتماع‌های مختلفی در شهر مشهد به وجود آمد که آن‌ها را در گزارش یکی از مأموران شهربانی مشهد پی می‌گیریم.
روز دوشنبه 29/8/1357 برابر 19 ذیحجه 1398 مردم مشهد در اعتراض به حکومت شاه در سه منطقه‌ی شهر اجتماع نموده‌اند:
1- در مسجدالرسول واقع در خیابان آبکوه تعداد هزار نفر از دانش‌آموزان، دانشجویان، روحانیون و کارمندان در این مجلس اجتماع کردند که یکی از روحانیون به نام شیخ عبدی سخنرانی می‌کرد. چون تعداد زیادی از مردم جلوی این مسجد اجتماع کرده بودند، نیروهای نظامی ساعت 16:30 در محل حاضر شده و با گاز اشک‌آور مردم را وادار نمودند تا پراکنده شوند.
2- در ساعت 15:30 در مسجد فاضل واقع در ایستگاه سراب مجلس ختمی برای یکی از شهدای انقلاب در مشهد برگزار می‌گردد. حدود 200 نفر از مردم در این مراسم شرکت می‌کنند و یکی از روحانیون در این مجلس به سخنرانی می‌پردازد و چون مأموران مانع از شعار دادن مردم می شوند، به ناچار محل را ترک و برای ادامه‌ی برنامه‌هایشان به سمت مدرسه‌ی عباسقلی خان واقع در خیابان نواب صفوی حرکت می‌کنند.
پس از این حادثه‌ی غم‌انگیز و کشتار مردم و هتک حرمت به حریم حرم مطهّر رضوی علمای مشهد و دانشگاهیان، بازاریان، فرهنگیان مشهد 30 آبان را تعطیل و عزای عمومی اعلام نمودند.
3- در گزارش این مأمور همچنین به اجتماع مردم در مدرسه‌ی عباسقلی خان اشاره می‌شود و چون نیروهای شهربانی در آن‌جا حضور دارند، اوضاع آرام می‌باشد. در این مجلس ابتدا یکی از روحانیون سخنرانی کرد و سپس اجتماع‌کنندگان از مدرسه خارج و شروع به راهپیمایی نمودند. آن‌ها در حالی که پلاکارد و پارچه در دست داشتند و روحانیون آن‌ها را رهبری می‌کردند، به سمت فلکه‌ی حضرت حرکت می‌کنند.
با رسیدن آن‌ها به فلکه‌ی حضرت، نیروهای شهربانی با پرتاب گاز اشک‌آور و تیراندازی هوایی متفرق می‌شوند، ولی آن‌ها به طور پراکنده و انفرادی وارد صحن عتیق حرم مطهّر می‌شوند و پس از اجتماع، شروع به دادن شعارهایی بر ضد شاه و همچنین پرتاب سنگ به طرف سربازان نموده که مجدداً با تیراندازی نیروهای نظامی و مأمورین متفرق می‌شوند. در اثر تیراندازی یک نفر از ناحیه‌ی پا و همچنین در هنگام درگیری که بین تظاهرات کنندگان و مأموران رخ می‌دهد، سه نفر مجروح و مصدوم شده‌اند که در بیمارستان بستری گردیدند.
به دنبال دستگیری دو نفر از استادان محرّک تظاهرات در صبح روز جاری توسط فرمانداری نظامی، بعدازظهر نیز عده‌ای از استادان، دانشجویان در محوطه‌ی بیمارستان شاه‌رضا (امام رضا(ع)) شروع به راهپیمایی و دادن شعارهایی بر ضد شاه نموده و سپس حدود 600 نفر از آنان در ساختمان مجتمع آموزشی مرکز پزشکی بیمارستان شاه‌رضا اجتماع و متحصن شده و خواستار آزادی این دو نفر استاد دستگیر شده گردیدند.

 

کشتار و خسارت‌ها در حرم

عصر روز شنبه 29/8 مجلس یادبودی برای طلبه‌ی شهید مجاهد، محمد نبی مبارز از طرف هم‌درسانش در مدرسه‌ی علمیه‌ی عباسقلی خان با شکوه تمام برگزار شد. پس از پایان مجلس گروه زیادی از طبقات مختلف مردم مسلمان مشهد که برای بیان خواسته‌های خود جایی را خالی از نیروهای نظامی نمی‌دیدند، به داخل صحن عتیق(انقلاب) روی آورده و با تشکیل اجتماع به سخنرانی گویندگان مذهبی گوش فرا می‌دادند که ناگاه در جریان درگیری مردم با یک نفر از مأموران شناخته شده‌ی ساواک که قصد بر هم زدن مراسم را داشت، عده‌ای از مأموران ساواک که در یک غرفه‌ی فوقانی صحن کمین نموده بودند، با اسلحه‌ی کمری شروع به تیراندازی نموده و توسط بی‌سیم، نیروهای انتظامی خارج از صحن را به کمک طلبیدند.
از این‌جا فاجعه‌ی چنگیزی ننگین به وقوع پیوست که شنیدن خبر آن هر مسلمان معتقد و ارادتمند به خاندان عصمت و طهارت و بارگاه ملکوتی رضوی را سخت متأثر و اندوه‌بار و در عین حال خشمگین و برآشفته ساخت.
نیروهای نظامی، حریم مقدّس حضرت ثامن الائمه(ع) را برای سومین بار بعد از یورش نیروهای اجنبی روسیه‌ی تزاری و هجوم وحشیانه‌ی عمّال رضاخان قلدر، مورد اهانت قرار داده و با لشکرکشی از طریق بست پایین خیابان داخل صحن انقلاب(عتیق) شده و مردم را به رگبار مسلسل بستند، در اثر این یورش دو نفر شهید و ده‌ها نفر از زائران و انقلابیون مجروح شدند. اما کار به این‌جا پایان نگرفت و نیروهای متجاوز بی‌شرمی را به آن‌جا رساندند که با پوتین‌های آمریکایی که از پول ملّت مسلمان خریداری شده است، با بی‌احترامی هرچه بیشتر به داخل حرم مطهّر هجوم بردند و در کنار ضریح مطهّر حضرت رضا(ع) مردم را به گلوله بستند و با پخش گاز اشک‌آور گروهی از مردم مجروح و مصدوم و دو کودک 3 و 5 ساله را خفه نمودند. این مطلب توسط کفشداری ورودی شیخ بهایی اعلام گردید. در نتیجه این یورش وحشیانه غیرانسانی، آثار گلوله در برخی اماکن حرم مطهّر ایجاد شد.
این فاجعه بازتاب وسیعی در افکار عمومی پیدا کرد و بار دیگر سیل صدور اعلامیه‌های محکومیت و مخابره‌ی تلگراف‌ها و تسلیت به سوی مراجع و علمای خراسان جاری شد.
بعد از یورش نظامیان به داخل صحن مطهّر و حرم مبارک حضرت رضا(ع) و کشتار مردم در این مکان مقدّس توسط عمّال مزدور شاه، مردم مشهد شعارهایی را بر ضد شاه سر دادند.

عذرخواهی استانداری از مردم

پس از این حادثه‌ی غم‌انگیز و کشتار مردم و هتک حرمت به حریم حرم مطهّر رضوی، علمای مشهد، دانشگاهیان، بازاریان و فرهنگیان مشهد 30 آبان را تعطیل و عزای عمومی اعلام نمودند.
علاوه بر این استاندار خراسان و نایب‌التولیه آستان قدس رضوی برای جلوگیری از خشم انقلابیون و تطهیر کردن خود، ضمن صدور اعلامیه‌ای که از رادیوی مشهد پخش گردید، واقعه‌ی تأسف‌بار حرم مطهّر را محکوم و از مردم معذرت‌خواهی کرد و قول دادند عاملان این واقعه را که توسط عده‌ای درجه‌دار اشتباهاً روی داده است، مجازات نماید.

 

واکنش علما و مردم

این فاجعه بازتاب وسیعی در افکار عمومی پیدا کرد و بار دیگر سیل صدور اعلامیه‌های محکومیت و مخابره‌ی تلگراف‌ها و تسلیت به سوی مراجع و علمای خراسان جاری شد. عمق این فاجعه لاقیدی و عدم پایبندی هیأت حاکمه را به بدیهی‌ترین مقدّسات و ارزش‌های دینی بر همگان اثبات کرد. بدون تردید شکستن قداست این مکان، نه تنها وجدان هر انسان مذهبی، بلکه هر فرد آگاه و غیر مذهبی را نیز جریحه‌دار می‌کرد.
اما صدور اعلامیه‌های با سوز و گداز امام خمینی(ره)، مراجع و علمای برجسته در محکومیت عاملان این فاجعه نیز برگی دیگر از اوراق این واقعه را عیان می‌سازد. امام خمینی(ره) از نوفل لوشاتو ضمن صدور اعلامیه‌ای، یکشنبه پنجم آذر را به همین مناسبت عزای عمومی اعلام کرد.
مراجع عظام قم طی صدور اعلامیه‌ای در 3/9/57 با اشاره به وقوع فجایع مکرر در شهرهای مختلف یادآور شدند: «با کمال تأسف و تأثر... حرم حریم مقدس حضرت ثامن الائمه امام رضا(ع) در مشهد مقدّس نیز از آسیب محفوظ نمانده و مورد هتک حرمت و بی‌احترامی واقع شده است و در صحن مقدّس تیراندازی و کشتار شده و حرم مطهّر نیز مورد بی‌احترامی و آسیب قرار گرفته است.» مراجع مذکور نیز در اعتراض به این فاجعه، روز پنجم آذر را عزای عمومی اعلام کردند. همچنین آیت‌الله العظمی گلپایگانی به طور جداگانه طی مخابره‌ی تلگرافی به آیت‌الله العظمی سید عبدالله شیرازی، از حمله‌ی مأموران به حرم و منزل ایشان ابراز تأثر کرد و تسلیت گفت.
آیت‌الله العظمی سید عبدالله شیرازی از مراجع تقلید شیعه، طی بیانیه‌ای در 30 آبان ضمن محکوم نمودن این جنایت در حرم امام رضا(ع) که یادآور کشتار بی‌رحمانه‌ی عوامل رضاخان در قیام گوهرشاد و حمله‌ی روس‌ها به حرم مطهّر بود، روز یکشنبه 5/9/57 را تعطیل سراسری و عزای عمومی اعلام کرد. موج این اعتراض‌ها و تعطیلی در روز مذکور سراسر کشور را فرا گرفت. اجتماع عمومی نیروهای مذهبی مبنی بر اعتصاب سراسری کشور در روز مذکور نقطه‌ی عطفی در تاریخ انقلاب بود.
در پی این جنایت و بی‌شرمی، علما و اساتید حوزه‌ی علمیه‌ی مشهد در بیت آیت‌الله العظمی سید عبدالله شیرازی به مناسبت سوم شهدای این روز خونین، مجلس یادبودی برگزار نمودند.
نیروهای نظامی، حریم مقدّس حضرت ثامن الائمه(ع) را برای سومین بار بعد از یورش نیروهای اجنبی روسیه‌ی تزاری و هجوم وحشیانه‌ی عمّال رضاخان قلدر، مورد اهانت قرار داده و با لشکرکشی از طریق بست پایین خیابان داخل صحن انقلاب(عتیق) شده و مردم را به رگبار مسلسل بستند.
وقایع مشهد در روز مذکور حاکی است، در پی اعتصاب بازار و ادارات مشهد، جمعیتی نزدیک به 200 هزار نفر در مقابل منزل آیت‌الله العظمی شیرازی و خیابان‌های اطراف اجتماع نمودند. در سایر گزارش‌ها از تجمعاتی مشابه در مقابل منازل آیات عظام و حجج اسلام به میان آمده است که همگی این اجتماعات به هم پیوستند. تظاهرات از طرف چهارراه نادری شهدا به طرف خیابان‌های پهلوی و ششم بهمن ادامه یافت و تظاهرات کنندگان نام خیابان‌های مذکور را به ترتیب خیابان‌های «امام خمینی» و «17 شهریور» تغییر دادند؛ سپس در ادامه‌ی تظاهرات خود، خیابان تهران(امام رضا(ع)) را طی نمودند و در حرم مطهّر تجمع کردند.
شعارهای اصلی بر محورهای استقلال، مراجعت امام، حکومت اسلامی و تداوم مبارزه استوار بود. آیت‌الله واعظ طبسی و شهید هاشمی‌نژاد نیز از سخنرانان این مراسم بودند. در گزارش دیگر از مذاکره‌ی بازاریان مشهد با آیت‌الله شیرازی در خصوص پیامدهای تداوم تعطیل بازار بر اقتصاد کشور سخن به میان آمده است. با توجه به آنچه بیان شد، برآیند این حادثه‌ی غم‌انگیز و همگرایی مردم و علمای سراسر کشور، بستری را فراهم ساخت تا حرکت انقلاب و کشتی انقلاب زودتر به مقصد برسد و پیروزی آن در 22 بهمن به رهبری امام خمینی(ره)، دست آورد این حوادث و قیام‌ها گردد.

وقایع آبان ماه 57

در 15 آبان 1357 شریف امامی از نخست وزیری استعفا داد. بعد از آن تیمسار غلامرضا ازهاری مسئول تشکیل کابینه شد که دولت او به نام دولت نظامی معروف است. انتصاب ازهاری نشانه‌ی شدت عمل هیئت حاکمه علیه نهضت اسلامی بود. با تشکیل کابینه‌ی نظامی ازهاری و اعلام حکومت نظامی در دوازده شهر کشور، سرتیپ جعفری به فرمانداری نظامی مشهد و حومه انتخاب شد و به مشهد عزیمت نمود. چنین به نظر می‌رسد که فرمانداران نظامی آن شهرها مأموریت داشتند کانون‌های اصلی جنبش را شناسایی و سرکوب نمایند. از این رو نامبرده طی یکی دو ماه نخست به بررسی اوضاع مشهد پرداخت و در نهایت سه پایگاه اصلی نهضت در مشهد یعنی بیوت آیات شیرازی، قمی و مرعشی را شناسایی و درصدد مسدود نمودن راه‌های ارتباطی به منازل مذکور شد. این تدابیر بر خشم مردم افزود و اهالی مشهد در روز 17آبان به مناسبت «سرکوب دانش‌آموزان در روز 13 آبان در تهران» تظاهراتی ده هزار نفری از مقابل بیت آیت‌الله شیرازی به طرف حرم مطهّر به راه انداختند. آنان در این تظاهرات مستقیماً علیه شاه و کابینه‌ی نظامی ازهاری شعار دادند. سپس در حرم امام رضا(ع) اجتماع نمودند و به سخنرانی های وعّاظ انقلابی گوش فرا دادند. این تظاهرات به صورت پراکنده در روزهای آتی نیز تداوم یافت تا این که در روز 26 آبان به اوج خود رسید که با هجوم مأموران، تظاهرکنندگان راه فرار به داخل حرم در پیش گرفتند، اما مأموران بدون توجه به حرمت و قداست آن مکان نه تنها به داخل حرم هجوم بردند، بلکه به جمعیت پناهنده در آن‌جا تیر اندازی کردند. این فاجعه در روز 30 آبان نیز تکرار شد. در این روز آنان با کفش‌های خود داخل حرم شدند و گاز اشک‌آور در اطراف ضریح مطهّر پخش کردند. به نقل از یکی از شاهدان عینی چند نفر از مأموران مسلّح ساواک که در میان زائران در داخل حرم پرسه می‌زدند، توسط مردم شناسایی و دستگیر شدند اما یکی از آنان فرار نمود و ماجرا را برای مأموران انتظامی خارج از حرم باز گفت. آن‌ها برای نجات جان ساواکی‌ها داخل حرم شده و ضمن آزادی آن‌ها چند نفر از عاملان این واقعه را دستگیر کردند‌، سپس در خارج از حرم در حالی که قصد انتقال دستگیر شدگان را داشتند، ناگهان با حمله تعدادی از نیروهای مبارز و انقلابی مواجه شدند. آنان بعد از آزاد کردن این افراد به داخل حرم فرار کردند و مأموران در پی آن‌ها وارد حرم شدند. بعد از تیراندازی به در و دیوار حرم، گاز اشک‌آور پخش کردند تا این‌که با واکنش خشمگینانه زائران مواجه شده و فرار نمودند. این فاجعه بازتاب وسیعی در افکار عمومی توده‌های مذهبی پیدا کرد و بار دیگر سیل صدور اعلامیه‌های محکومیت و مخابره‌ی تلگراف‌های تسلیت به سوی مراجع و علمای خراسان جاری شد. عمق این فاجعه لاقیدی و عدم پایبندی هیئت حاکمه به بدیهی‌ترین مقدّسات و ارزش‌های دینی را بر همگان اثبات نمود.

وقایع آذرماه 57

روز دوم آذرماه 1357، در مشهد تظاهرات آرامی از طرف مردم به وقوع پیوست و تظاهرکنندگان وارد صحن حرم امام رضا(ع) شدند.
ناگهان نظامیان رژیم، مردم را به گلوله بستند و عده‏ای از مردم مبارز جان خود را از دست دادند. گلوله‌باران بارگاه مقدّس حضرت ثامن الحجج(ع) خشم مردم را برافروخت و عکس‌العمل علما را به دنبال داشت. حضرت امام خمینی(ره) طی پیامی متذکر شدند: «دولت یاغی نظامی، به امر شاه، ‌تر و خشک را به آتش کشیده و یکی از بزرگ‌ترین ضربه‌های این جنایتکار به اسلام، به مسلسل بستن بارگاه قدسی علی‌بن موسی الرضا (صلوات‌الله علیه) است.» پس از آن، امام، روز پنجم آذر را عزای عمومی اعلام کردند. متعاقب پیام امام، سایر آیات عظام و مراجع تقلید پیام‏هایی در محکوم کردن حمله نظامیان در مشهد فرستادند و روز عزای ملی را تأیید و بر آن تأکید کردند.


 
 
 
 

سرور و قالب: پرشین بلاگ
تمامي حقوق اين وبلاگ متعلق به بلاگ تاريخ جهان است.